Odwieczny naród

Polak i katolik w Żmiącej

ISBN: 978-83-231-3052-9
Liczba stron: 644
Rok wydania: 2012
Wydania: 1

Michał Łuczewski

(ur. 1979) – socjolog, metodolog, psycholog, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się tematyką narodu, pamięci, ruchów społecznych, wartości oraz związków teologii i nauk społecznych. Stypendysta m.in. Collegium Invisibile, Fundacji im. W. Fulbrighta na Columbia University (2005–2006) i Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Wyróżniony w konkursie im. Jana Józefa Lipskiego i w konkursie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na najlepszy doktorat z nauk społecznych, laureat Józef Tischner Fellowship w wiedeńskim Institut für die Wissenschaften vom Menschen. Redaktor naczelny pisma antydyscyplinarnego „Stan Rzeczy” i członek zespołu redakcyjnego „44/Czterdzieści i Cztery”. Autor książek: Erinnerungskultur des 20. Jahrhunderts  Analysen deutscher und polnischer Erinnerungsorte (Peter Lang Verlag 2011) i Wartość krajobrazu. Rozwój przestrzeni obszarów wiejskich (PWN 2011).

Michał Łuczewski opowiedział historię Polski w sposób, w jaki jeszcze nigdy nie została opowiedziana. Piszą ją nie dominujące elity, ale przedstawiciele warstwy zmarginalizowanej: chłopi ze wsi Żmiąca w Beskidzie Wyspowym. Dzięki poprzednim monografiom tej wsi (Franciszka Bujaka z 1903 i Zbigniewa Wierzbickiego z 1963 roku), które uczyniły z niej najdłużej badaną miejscowość w naukach społecznych, a także dzięki wieloletnim poszukiwaniom  samego autora udajemy się w pasjonującą podróż od średniowiecza po współczesność. I dowiadujemy się, jak Polacy stali się narodem i jak naród stał się katolicki.
Książka ukazuje, jak polskie ideologie narodowe – od sarmackości i Jana Długosza po IV RP i Jarosława Kaczyńskiego – transformowały się w starciu z rzeczywistością i jak oddziaływały na nie masy. Autor przywraca polskiej historiografii zapomnianą postać chłopa cesarskiego oraz stosowane przez  niego strategie oporu wobec polskości. Opisuje, jak w warunkach kapitalistycznych Żydzi stali się negatywnym punktem odniesienia galicyjskiej wsi, którym w feudalizmie była polska szlachta. Uświadamia znaczenie ideologii ultramontańskiej i teologii narodu Stefana Wyszyńskiego dla nowoczesnego kształtu polskości. Wskazuje przy tym, że opowiedziana historia nie jest udziałem jednej wsi – z takich małych historii składa się historia Polski.
Autor łączy w swych badaniach narzędzia socjologii, antropologii, psychologii i historii, proponując nową definicję i wyjaśnienie narodu, które razem tworzą oryginalne podejście: integralną teorię narodu. Ostateczna konkluzja jego rozważań brzmi: polskość, która jawi się nam jako wieczna, moralna i jedna, jest wynikiem szeregu dziejowych zbiegów okoliczności. Staliśmy się Polakami-katolikami przez przypadek

 

NAGRODY: Nagroda Znaku i Hestii im. księdza Józefa Tischnera (Kraków 2013 r.) w kategorii „publicystyka lub eseistyka na tematy społeczne, która uczy Polaków przyjmować ” Nominacja do Nagrody Giedroycia (2013 r.) Nominacja do Nagrody im. J. Długosza (2013 r.) Nagroda Ossowskiego (Warszawa 2012 r.)