Mieszko Pierwszy Tajemniczy

ISBN:
Liczba stron:
Rok wydania: 2013
Wydania:

Przemysław Urbańczyk

Profesor zwyczajny w Polskiej Akademii Nauk i na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Do obszaru jego badań należą wczesne dzieje Polski, Europy Środkowej, Skandynawii i wysp północnego Atlantyku oraz początki państw terytorialnych, rozszerzanie się chrześcijaństwa i procesy urbanizacyjne. Zajmuje się też teorią badań archeologicznych, historią archeologii i metodyką badań wykopaliskowych. Prowadził badania terenowe w Polsce oraz za granicą. Opublikował ponad 400 prac, w tym 12 książek: np. Medieval Arctic Norway (1992), Trudne początki Polski (2008, nagroda KLIO I st.), Mieszko Pierwszy Tajemniczy (2012, nagroda MNiSW), Zanim Polska została Polską (2015, nominacja do Nagrody im. J. Giedroycia). Jest redaktorem pięciotomowego opracowania o pradziejach ziem polskich The past societies. Polish lands the first evidence of human presence to the Early Middle Ages (2017) oraz zaplanowanej na 18 tomów serii Origines Polonorum.
Ambicją autora nie było stworzenie monumentu wyczerpującego wszystkie kwestie, których rozpatrzenie umożliwiają źródła historyczne i świadectwa archeologiczne, lecz raczej krytyczna analiza dostępnych informacji, pozostawiająca wciąż spore pole do manewrów interpretacyjnych. Osią rozważań nie jest chronologia wydarzeń politycznych, lecz wybrane problemy badawcze, które albo nie wzbudziły dotąd szerokiego zainteresowania, albo pozwalają na wzbogacenie dotychczasowych interpretacji.
Według standardowej wiedzy Mieszko od szóstej dekady X wieku był samodzielnym władcą o niekwestionowanym autorytecie wewnątrz swojego rodowego terytorium, wzbudzającym respekt sąsiadów i przyciągającym uwagę kronikarzy. Nie wiemy jednak, choć chcielibyśmy się dowiedzieć: Dlaczego właśnie on? Dlaczego właśnie wtedy? Dlaczego właśnie tam? Jak do tego doszło? Autor próbuje wykazać, że można znacznie poszerzyć zakres rozważań i zakwestionować niektóre mocno ugruntowane przekonania.
Nie jest to zatem kolejna biografia pierwszego władcy piastowskiego, lecz rozważania nad wybranymi problemami, które wymagają ponownego przemyślenia. Autor podejmuje próbę „zrozumienia” kwestii najtrudniejszych: Kim byli przodkowie Mieszka? Skąd wzięła się ich wiedza o tym, jak zbudować podstawy państwa terytorialnego? Jak brzmiało oryginalne imię Mieszka? Czy gorliwie szerzył chrześcijaństwo? Jaką miał strategię geopolityczną? Jaki był terytorialny zasięg jego władzy? Jakie były polityczne okoliczności jego śmierci? Gdzie został pochowany?
Brak solidnych podstaw informacyjnych sprawia, że zaproponowane odpowiedzi to raczej sugestie historiograficzne niż konkluzywne stwierdzenia. Tylko na tyle pozwala bowiem dzisiejszy stan naszej wiedzy. Mimo to autor świadomie podejmuje ryzyko sformułowania dość kontrowersyjnych propozycji, które sprowokują zapewne krytyczną dyskusję.

Książkę można kupić w księgarni internetowej Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu www.kopernikanska.pl

NAGRODY:
  • Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Konkursie na Najlepszą Książkę Akademicką (Poznań 2013)