Drugie pokolenie obozowe

Pamięć i doświadczenie potomków polskich więźniów niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych

ISBN: 978-83-231-6026-7
Liczba stron: 390
Rok wydania: 2024
Wydania: 1

Maria Buko

Socjolożka, historyczka, dokumentalistka i badaczka historii mówionej. Doktoryzowała się w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Przez wiele lat związana z Archiwum Historii Mówionej Domu Spotkań z Historią i Ośrodka Karta w Warszawie. Obecnie pracuje na Wydziale Historii i Socjologii na Uniwersytecie w Konstancji. Interesuje się pamięcią autobiograficzną, międzygeneracyjną i zbiorową, a także jej społecznymi i historycznymi kontekstami. Badała doświadczenia i pamięć ocalałych z II wojny światowej i okresu stalinizmu oraz ich potomków. Obecnie realizuje projekt poświęcony losom sierot i dzieci „bezopiecznych" w Polsce i Szwajcarii po 1945 roku. Jest autorką książki „Pogłosy. Dzieci więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych” (2022), współautorką (wraz z Magdą Szymańska i Katarzyną Madoń-Mitzner) „Przetrwałam: doświadczenia kobiet więzionych w czasach nazizmu i stalinizmu” (2017) oraz artykułów w czasopismach naukowych i opracowaniach zbiorowych.

Co dla pokolenia powojennego mogło oznaczać dorastanie w domu, w którym rodzice są żywym świadectwem minionej przemocy? Jak przekazywano pamięć o historii w domu, a jak w sferze publicznej? Czy i jak biografie rodziców kształtowały pamięć i doświadczenia potomków? Autorka zrealizowała badania metodą historii mówionej, nagrywając narracyjne wywiady biograficzne z potomkami polskich więźniów niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych.
W trakcie badań autorka opublikowała książkę quasi-reporterską, w której przedstawiła część zgromadzonego materiału. Współpraca redakcyjna z  osobami badanymi, późniejsza szersza debata wokół publikacji, a także dodatkowe wywiady, pozwoliły obserwować pracę biograficzną, jaką wykonywało drugie pokolenie podczas refleksji nad swoimi historiami rodzinnymi. Niniejsza książka stanowi zapis tego, jak praca badawcza i publikowanie materiału badawczego może wpływać na rozmówczynie i rozmówców — na ich emocje, interpretacje, a także poczucie identyfikacji z przyjmowanymi przez badaczkę kategoriami. Przede wszystkim zaś, jest to zapis pamięci autobiograficznej polskiego pierwszego pokolenia po II wojnie światowej.