Uniwersytety w cieniu kryzysu.

Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym

ISBN: 978-83-231-6067-0
Liczba stron: 548
Rok wydania: 2025
Wydania: 1

Izabela Mrzygłód

Izabela Mrzygłód, ur. 1986, historyczka i redaktorka, adiunktka w Instytucie Slawistyki PAN. Studiowała na Uniwersytecie Warszawskim. Wyróżniona stypendiami: im. Ernsta Macha na Uniwersytecie Wiedeńskim, Narodowego Centrum Nauki (program ETIUDA), Instytutu Historii Europejskiej w Moguncji. Laureatka Nagrody Prezesa Rady Ministrów za rozprawę doktorską oraz zdobywczyni I miejsca w Konkursie im. Inki Brodzkiej-Wald. Wydała wraz z Katarzyna Utracką edycję źródłową Archiwum Zgrupowania Armii Krajowej Chrobry II" (2015) nominowaną do Nagrody Historycznej „Polityki”. Publikowała artykuły naukowe w „East European Politics and Societies”, „Acta Poloniae Historica”, „Przeglądzie Historycznym” i „Sprawach Narodowościowych”. Przez wiele lat członkini redakcji „Kultury Liberalnej”, obecnie sekretarzyni „Przeglądu Historycznego”. Specjalizuje się w historii społecznej pierwszej połowy XX wieku, zajmują ją ludzie w historii, ich tożsamości, postawy, wybory i relacje oraz środkowoeuropejskie międzywojnie z jego gwałtowną nowoczesnością, napięciami i ideologiami.

Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym to krytyczne spojrzenie na przeszłość dwóch uczelni Europy Środkowo-Wschodniej. Autorka stawia pytanie o powód, dla którego to właśnie studenci zostali awangardą nacjonalistycznych rewolucji. Analizuje praktyki i dyskursy skrajnej prawicy, której rola na polskich i austriackich uniwersytetach w międzywojniu rosła. Wykorzystując historyczne źródła i socjologiczną wyobraźnię, sięga do emocji i aspiracji „zwykłych akademików”. Pokazuje, jak organizacje samopomocowe przekształcały się w agendy antysemityzmu, jak kultura polityczna młodych naznaczona została przemocą, a brutalne ataki na żydowskich studentów i profesorów stały się codziennością. Śledzi, jak radykalna mniejszość była coraz głośniejsza i skutecznie przyciągała milczącą większość, a postulaty wykluczenia Żydów ze wspólnoty narodowej trafiły do głównego nurtu, żeby w końcu stać się oficjalną polityką rektoratów wprowadzających getto ławkowe. Praca przybliża atmosferę kryzysu i fascynację faszyzmem, ukazuje chronologię przemocy, bada nacjonalistyczne rytuały i symbole. Zestawienie szerokiej europejskiej perspektywy z historią w skali mikro daje nowe spojrzenie na II Rzeczpospolitą, I Republikę Austriacką i prawicowy radykalizm, nie tylko międzywojenny.