Książka stanowi krytyczną analizę filozoficzno-politycznych aspektów myśli jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego mesjanizmu – Augusta Cieszkowskiego. W pierwszej części prezentowanej monografii zastosowano metodę rekonstrukcji poglądów filozofa wraz ze wskazaniem na ich ideowe źródła. Badania te obejmują swym zasięgiem związki myśli Cieszkowskiego z filozofią Georga Wilhelma Friedricha Hegla, koncepcjami społecznymi Claude'a Henriego de Saint-Simona i Charles'a Fouriera oraz różnymi nurtami teologii i filozofii chrześcijańskiej.

W drugiej części pracy do analizy filozofii politycznej Cieszkowskiego wykorzystano siatkę pojęciową i metody wypracowane przez Carla Schmitta. Ich zastosowanie pomogło lepiej zrozumieć specyfikę badanych teorii przez ich interpretację w świetle takich ujęć teoretycznych, jak: uwzględnienie opozycji przyjaciel – wróg, pytanie o warunki możliwości ustanowienia globalnej wspólnoty politycznej, podkreślanie antropologicznego zakorzenienia koncepcji filozoficzno-politycznych. Zabieg ten pozwolił na ujawnienie, znajdujących się na marginesie omawianej twórczości, fundamentalnych twierdzeń i milcząco przyjętych przez Cieszkowskiego założeń, mających jednakże doniosłe konsekwencje teoretyczne. Rozprawę można odczytywać jako studium historycznofilozoficzne oraz próbę przeprowadzenia swego rodzaju testu hermeneutycznej mocy kategorii zawartych w dziełach Schmitta.